Artysta romantyczny

Romantyzm postulował pierwszeństwo środków wyrazu przed treścią dzieła i doprowadził we wszystkich dziedzinach sztuki do otwarcia estetyki i rozluźnienia form. Stąd też najbardziej uchwytne jest dziedzictwo postawy romantycznej w tych kierunkach sztuki, które postulują ekspresję, kreacjonizm, aktywizm i naoczność procesów twórczych. Drugą, mniej może widowiskową cechą sztuki romantycznej było dążenie przeciwne: do dyscypliny wewnętrznej i siły wyrazu, związane z wysokim zadaniem, jakie w sferze ideału, jak i wobec społeczeństwa stawiali sobie artyści romantyczni. Dlatego właśnie muzyka – dziedzina zarazem największej swobody i najściślejszego rygoru, sztuka o niezwykle silnym działaniu – była dla romantyków wcieleniem najwyższego artyzmu.

Artysta romantyczny olśniewał wyjątkową biegłością formalną i głosił autonomię tworzenia, ale także kształcił estetycznie odbiorcę, wciągając go do artystycznego dialogu i prowadząc ku formom trudnym. Łatwość w sztuce romantycznej jest złudzeniem, wywołanym przez kunszt wybitnych twórców i przez celowe często założenie prostoty wyrazu. Łatwizna jest pojęciem, którego sztuka romantyczna – poza naturalnym przeżywaniem się form u epigonów – nie zna.

Szczególną rolę odgrywał romantyzm w Polsce i w jej kulturze duchowej zostawił dziedzictwo odczuwane przez późniejsze generacje w sposób silny, wymagający ustosunkowania się do tej spuścizny: aprobaty lub odrzucenia. W trudnym okresie narodowej niewoli sztuka stanowiła programowo spoiwo wspólnoty kulturowej i dawała szansę duchowego przetrwania, tworzyła więzi narodowe. Głosiła optymistyczną wizję historii w wielkich systemach myślowych (mesjanizm) i w drobnej popularnej liryce czy grafice patriotycznej. Była terenem ukrytej lub jawnej politycznej dyskusji nad drogami do wolności, uprawiała swoistą dydaktykę moralną w stosunku do narodu.

Leave a Reply

Kategorie Witryny