Cała uwaga powieściopisarzy powinna być poświęcona myśli

Cała uwaga powieściopisarzy powinna być poświęcona myśli, tendencji. Najbardziej pożądaną tematyką powieści miała być tematyka społeczna, a każda powieść społeczna powinna albo „jak żołnierz bronić praw człowieka i walczyć z zastarzałymi przesądami i błędami, ze zbrodnią”, albo umoralniać ludzi, stawiać im na wzór „charaktery silne jak kolosy”.

Zacytowany tu pogląd Bałuckiego na zadania literatury wyrastał z pełnej aprobaty dla charakteryzowanych wcześniej stanowisk społecznych, politycznych i filozoficznych, które w sumie trzeba określić jako świadectwo sympatii dla racjonalizmu i empiryzmu, prowadzące do postaw pragmatycznych. Był to zespół poglądów, które trudno zapewne nazwać pozytywistycznymi, ale uznać je trzeba za przygotowanie do zaakceptowania tego wszystkiego, co miał zaproponować program pozytywistyczny. Stwierdzić wypada wreszcie, że jednocześnie z rozwojem tych poglądów pojawił się także nurt w literaturze wyraźnie preferujący realizm jako postawę i metodę twórczą. Nasilenie się zaś wspomnianych tu i scharakteryzowanych tendencji około roku 1864 pozwala sądzić, że mamy do czynienia ze zjawiskiem emancypowania się sposobu myślenia o świecie i literaturze, który zwycięży w najbliższym czasie.

Leave a Reply

Kategorie Witryny
Reklamy