Ekspresjoniści

Generalnie rzecz ujmując, negatywnie odnieśli się ekspresjoniści do naturalizmu i impresjonizmu, jako sztuki imitacyjnej, propagującej ciasny materializm i niezdolnej do przedstawienia istotnej prawdy o człowieku, bo zajmującej się tylko zewnętrzną, a więc powierzchowną stroną rzeczy i świata. W przeciwieństwie do niej sztuka mająca zdolność wyrażania wewnętrznych treści duszy ludzkiej i głębi rzeczywistości stoi wyżej, może bowiem odsłaniać prawdy ukryte, owe fenomeny podświadomości, intymną sakralność ducha. Podstawą filozoficzną kierunku był spirytualizm, uznający prymat ducha w świecie i lansujący tezę, iż celem sztuki jest tworzenie kultury duchowej. W związku z tym i sztukę uznano za wartość sakralną, a twórcę za rewelatora peł- niącego funkcje profetyczne, bo obwieszczającego prawdy wieczne. Potępił też ekspresjonizm znamienny w pewnych kręgach modernizmu brak zaangażowania w przebudowę spodlonego mieszczańskiego świata, a przede wszystkim dekadentyzm i nihilizm. Ekspresjoniści walczą z wszelkim złem społecznym, propagują etykę heroiczną, z reguły opowiadają się za rewolucją mas (Miciński, Strug, Żeromski), wprowadzając bohatera zbiorowego.

Ekspresjoniści ustanowili nowe kryteria piękna, które czasem określa się jako swoisty antyestetyzm, albowiem łączyli ze sobą sprzeczne środki artystyczne, powodując charakterystyczne dla tego kierunku dysharmonie i kontrasty. W praktyce w utworach przejawiało się to w barokowym piętrzeniu patetycznych wynurzeń lirycznych i w zawieszaniu ich w pewnym momencie, po czym następowały raptownie drastyczne i naturalistyczne wręcz opisy lub sceny, zatem na zasadzie specyficznej antytezy kojarzono z rozmyślnym zgrzytem odmienne jakości: wysublimowany język poetycki z dosadnymi gwaryzmami, ekstatyczny liryzm z wulgarną groteską itp. Lekceważono zasady tradycyjnej kompozycji i w ogóle nie dbano o formę zewnętrzną, liczyło się natomiast notowanie spontanicznych przeżyć i myśli – żywiołów podświadomości, wizji i olśnień. Dla właściwego wyrażenia takich treści używano też niezwykłego języka literackiego, musiał on oddawać czę-sto nielogiczne skojarzenia i przeżycia, toteż jego konstrukcje składniowe nie zawsze są zgodne z klasycznymi regułami gramatyki, bo tylko wtedy mogły uchwycić orgię poetyckich myśli.

Leave a Reply

Reklamy
    System reklamy Test
Kategorie Witryny
Reklamy