Europa i świat

To krótkie przypomnienie najważniejszych wydarzeń politycznych i gospodarczych lat 1918-1939 służy uzasadnieniu opinii o wyrazistej odrębności tego okresu w historii. Mamy tu bowiem dwa ostro rysujące się cięcia: utworzenie niepodległego państwa z cząstek rozdzielonych poprzednio między zaborców – co spowodowało całe lawiny procesów spo-łecznych różnego rodzaju, procesów zupełnie nowych i nie dających się uchwycić pojęciami historii wcześniejszej, tych właśnie procesów, które stanowiły podłoże przemian duchowych, a w konsekwencji – literackich. Na tle doświadczeń lat niewoli są to doświadczenia nie tylko nie znane (bo to powiedzieć można o każdym nowym okresie historii), ale i wymagające innego kąta patrzenia, innej perspektywy, nawet innych kryteriów. Drugie cięcie – to upadek tego modelu państwa, a zarazem upadek pewnego porządku społeczno-politycznego w owej części Europy, upadek idących za tym porządkiem przeświadczeń i złudzeń co do roli i możliwości narodów naszej wielkości. Była to niejako wyodrębniona w nowożytnej historii Polski próba istnienia w pewnym modelu ustrojowym, który to model miał, rzecz jasna, swoje konkretne, jednorazowe uwarunkowania, swoje akcydensy, swoje przypadki, swoje wreszcie taktyczne konieczności. Był jednak równocześnie ten model próbą jakby „wyższego rzędu”, próbą zaistnienia w pewnym kształcie, w pewnej projekcji – do której to projekcji przestaje się powracać, a więc projekcji nie dającej się zrealizować w sposób trwały. Czy tak to oceni historiografia przyszłości, czy inaczej – jedno jest oczywiste: że jest to okres nieodparcie zakończony wrześniem 1939 roku można się do niego odwoływać, ale nie można by go w analogicznym modelu powtórzyć, ponieważ zmieniło się „wszystko”, łącznie z naszymi przeświadczeniami. Im bardziej oddalamy się od tego okresu, tym się to staje bardziej oczywiste.

Jeśli więc rozpoznajemy okres międzywojenny poprzez przed nim i po nim toczącą się historię polityczną Europy i świata, nie mamy wątpliwości, że tworzy on swoją własną problematykę, że jest okresem odrębnym.

Leave a Reply

Reklamy
Kategorie Witryny
Reklamy