Galicja

Galicja cieszyła się największymi swobodami politycznymi istniał tu odrębny sejm krajowy, polskie były sądy, urzędy i szkolnictwo na dobrym poziomie, dwa uniwersytety wykształciły sporą liczbę inteligencji ambitnej i twórczej. Jej aktywność na wielu polach stanowiła istotę modernistycznego fermentu w skali ogólnokrajowej. Tak było na przykład w dziedzinie teatru. Wieloletni dyrektor miejskiej sceny Tadeusz Pawlikowski, prezentując na niej wielki modernistyczny repertuar w nowatorskim kształcie artystycznym, zapoczątkował trwającą do dziś erę stałego doskonalenia polskiej myśli teatralnej – właśnie w Krakowie. Julian Fałat wyzwolił Szkołę Sztuk Pięknych z Matejkowskiego akademizmu, wpuszczając do niej wszystkie promienie impresjonistycznego słońca. Stanisław Wyspiański, najwszechstronniejszy artysta epoki, wielka arty- styczna akademia w jednej osobie, pchnął sztukę polską naprzód w wielu dziedzinach, nadając jej iście wawelski wymiar. Pismo „Życie” było prawdziwym organizatorem młodopolskiego środowiska, które nie tylko umiało wygłaszać patetyczne tyrady na temat roli sztuki i artysty, ale równocześnie lubiło chodzić gromadnie na imprezy do „Zielonego Balonika”, by śmiać się z zaściankowego kołtuństwa.

Galicja była jednakże dzielnicą wielkich kontrastów, bo z jednej strony posiadała duże ośrodki nauki i sztuki (Kraków i Lwów), a z drugiej- miała nikły przemysł, słabe mieszczaństwo, władzę sprawowała arystokratyczna konserwa, tzw. stańczycy, która przeciwdziałała radykalno- -patriotycznej pracy. Surowo osądził Żeromski w opowiadaniu Rozdziobią nas kruki, wrony… tę ideologię rezygnacji i lojalizmu. W utworze rodzime wrony – czytaj: stańczycy i wszelkiej kategorii lojaliści – wy- dziobują niepodległą myśl narodu. Skontrastowana sytuacja społeczna w zaborze austriackim rodziła różnorakie konflikty i sprzyjała jednocześnie rozwojowi ideowych polemik, aktywizowała też ugrupowania partyjne i umożliwiała opracowanie nowych koncepcji politycznych.

Leave a Reply

Kategorie Witryny