Impresjonizm

Impresjonizm był pierwotnie stylem w malarstwie. Zapoczątkowała go bowiem w roku 1874 w Paryżu wystawa obrazów nowej grupy artystów, do której należeli między innymi Claude Monet, August Renoire, Edward Manet i Paul Cézanne. Ich założenia artystyczne zaprezentowane w obrazach okazały się dużą rewolucją w sztuce, gdyż obiektywną rzeczywistość redukowały do podstawowych barwnych elementów, serii wrażeń, przedmioty stawały się grą różnokolorowych plam. Świat w ich wydaniu nie był stały, lecz zmieniał się nieustannie, był zdynamizowany i ulotny, albowiem artysta utrwalał go tylko w danym momencie, zgodnie ze swoim subiektywnym odczuciem i rozumieniem. Mówi się, że był to kierunek wyraźnie urbanistyczny, ponieważ odzwierciedlał nerwowy rytm i dynamikę technicznej cywilizacji, ale jest to tylko częściowa prawda, bowiem impresjoniści jak nikt dotąd lubili kontemplować pejzaż, chwytać na gorąco sielskie sceny rodzajowe czy majówkowe biesiady.

Dużo tych malarskich zasad przejęła także literatura do wszystkich swoich rodzajów – liryki, epiki i dramatu, ale miała też właściwości swoiste. Impresjonizm w sztuce słowa cechuje się rejestrowaniem jakichś niezwykłych a przelotnych momentów przeżyć, ciekawych autonomicznych scen i epizodów, które układały się w łańcuch zdarzeń połączonych ze sobą bardzo luźno – bez przyczynowych uzasadnień – za pomocą ukrytych nici lirycznych lub innych. Właśnie liryzm – i ten ujęty w patetyczne nieraz tyrady (Przybyszewski, Berent, Irzykowski), i ten ukryty, a rozsadzający utwory niczym dynamit (Żeromski) – jest właściwością oryginalną, jaką wniósł ten kierunek. Obiektywny i spokojny narrator dawnej prozy znika zupełnie, a wszechobecne, o dyktatorskiej wręcz mocy liryczne ja – w takiej lub innej postaci porte-parole autora – włada utworami. Pisarze przemawiają w powieściach lirycznych scenami lub dramatycznymi fragmentami, które nieraz mają postać malarskiego obrazu albo jakby filmowej sekwencji ich logikę czytelnik musi uważnie śledzić i uzupełniać między nimi puste pola według własnej wyobraźni, tworzyć pełną fabułę, bo tej nie ma. Autor wciąga w ten sposób czytelnika niejako do współtworzenia dzieła.

W liryce – największym tworze impresjonistów – poeci szokują czytelnika zmiennością nastroju, w prozie fabularnymi niespodziankami, a we wszystkich rodzajach literackich bogactwem kolorystycznych pejzaży, zmysłowym przepychem i radością życia przechodzącą czasem nawet w hedonizm. Sugestywność impresjonistycznej stylistyki eksponuje dodatkowo stowarzyszona z nią nieokreślona głębia symboliki i brutal- niejsze elementy naturalizmu.

Leave a Reply

Kategorie Witryny