Krytycyzm literatury

Wspomniany już młodopolski kierunek stawiający na chłopstwo był niewątpliwie zjawiskiem zdrowym z punktu widzenia ówczesnych potrzeb narodowych, nie można więc całości tendencji określić ujemnym terminem ludomania. Natomiast terminem tym wypadnie nazwać wypaczone i często naiwne traktowanie ludowości przez niektórych artystów i filisterskie kręgi mieszczańskie. Objawiało się ono w braku zrozumienia prawdy o życiu wsi i jej problemach oraz w płytkim fascyno-waniu się zewnętrzną, obyczajową stroną chłopskiego bytowania – strojem, obrzędami, śpiewem czy gwarą. Homeryzacja chłopskiej egzystencji, stwarzanie mitu na temat ludu-narodu czy zachłystywanie się prostotą niby to sielankowego życia pod słomianą strzechą wywoływało u ludzi trzeźwo’ myślących* krytyczne oceny, czemu m. in. dał wyraz Wyspiański w Weselu.

Jednocześnie z tematyką chłopską dawała mocno o sobie znać w literaturze Młodej Polski problematyka robotnicza. Pisarze nie tylko odsłaniali, ale i piętnowali zło ustroju kapitalistycznego, wyrosłego na. podłożu ideologii pozytywistycznej atakowali szczególnie ostro bur- żuazyjną formę wyzysku, który zastąpił dawny wyzysk feudalny. Przykładem tego społecznego procesu trafnie przetransponowanego do literatury jest inżynier Bijakowski z opowiadania Żeromskiego Doktor Piotr, który „doskonale” zastąpił Dominika Cedzynę, stał się od niego jeszcze bezwzględniejszy. Przejęcie przez wielu pisarzy młodopolskich metody realizmu i naturalizmu spowodowało, iż prezentowane przez nich obrazy rzeczywistości społecznej cechuje ostrość krytycznego spojrzenia.

Leave a Reply

Kategorie Witryny