Lata osiemdziesiąte

Lata osiemdziesiąte stają się w dziejach epoki momentem zwrotnym. W swoim studium poświęconym Dialektyce polskiego pozytywizmu (Przekroje i zbliżenia) Henryk Markiewicz pokazuje, że pozytywistyczny scjentyzm, indukcjonizm i empiryzm prowadziły z jednej strony do wniosków materialistycznych, z drugiej jednak także do postaw agno- stycznych, co z kolei stanowiło przyczynę odradzania się metafizyki. Jednocześnie konfrontacja tak sformułowanych, jak u Chmielowskiego, zasad realizmu w sztuce z praktyką literatury tendencyjnej podawała w wątpliwość istotę realizmu w tamtej wersji: skoro wizja świata opartego na nieprawdziwych przesłankach nie odpowiada rzeczywistości, zatem artystyczna wersja takiej wizji świata jest również niezgodna z prawdą. Prowadzi to w konsekwencji do założeń formułowanych przez teoretyków naturalizmu.

Trafnie i lapidarnie definiuje istotę tego procesu w swoim studium Dialektyce polskiego pozytywizmu Henryk Markiewicz: „Rozbież-ność między pozytywistycznym programem a rze-czywistymi konfliktami społecznymi, równocześ-nie zaś wzrost doświadczenia tak życiowego, jak

– 1 twórczego pisarzy, eliminuje stopniowo z po-wieści postulatywne wzory osobowe i szablony sentymentalne czy satyryczne” (podkr. moje, T. W.).

Leave a Reply

Reklamy
    System reklamy Test
Kategorie Witryny
Reklamy