Literackie wypowiedzi twórców

I wreszcie ostatnia nazwa okresu to dekadentyzm, pojęcie zde-cydowanie węższe od poprzednich, wywodzi się od tytułu francuskiego pisma literackiego „Décadent”. Termin ten w szerszym sensie oznacza schyłek, rozpad jakiejś kulturowej formacji. Takie upadki miały już wielokrotnie miejsce wcześniej w różnych krajach, a przyczyną ich była bądź to wewnętrzna anarchia, bądź nadmierny dobrobyt lub ideowy marazm. Społeczno-kulturowy kryzys pod koniec XIX wieku spowodował spadek energii twórczej w niektórych kręgach artystycznych i pogrążenie się ich w bezideowej czy wręcz katastroficznej apatii. Wprawdzie działała przez jakiś czas we Francji dekadencka szkoła literacka, ale nie można dekadentyzmu nazwać kierunkiem literackim, albowiem nie stworzył on własnego programu czy poetyki. Był to tylko prąd duchowy, światopoglądowy odłam, rodzaj psychologicznej postawy pewnych grup społecznych, który cechowała niewiara w kulturotwórczą rolę mieszczaństwa i w sens pracy dla ogółu.

Literackie wypowiedzi twórców z tego kręgu cechuje skrajny pesymizm, mający źródło w filozofii Artura Schopenhauera. Na co dzień taka postawa ujawniała się także w hedonistycznym trybie życia różnych grup cyganerii artystycznej oraz w ucieczce w świat sztuki wyrafinowanej, którą określano czasem dosadnie jako „zboczenie estetyczne”, gdyż rozumienie piękna było chore i trujące. Za prekursora dekadenckiego este- tyzmu uchodzi utwór francuskiego poety Karola Baudelaire’a Kwiaty zła (1857), pełen zafascynowania grzechem i śmiercią. Dominowały w nim motywy wzięte z makabrycznego arsenału, jak upiory, demony, wampiry, trupy i groby. Kontynuatorami tych poglądów estetycznych, choć już nie w tak krańcowej postaci, byli francuscy poeci Paweł Verlaine i Jerzy Karol Huysmans. W Polsce natomiast umiarkowane akcenty dekadenckie spotyka się między innymi w twórczości Wacława Berenta, Antoniego Langego, Miriama, Stanisława Przybyszewskiego oraz Kazimierza Tetmajera.

Używa się jeszcze czasem nazwy dość szerokiej – fin de siecle (z fran-cuskiego ’schyłek wieku’) na oznaczenie kulturowych odrębności końca XIX wieku w dziedzinie sztuki i literatury, etyki, obyczaju itp. Choć termin ten występuje zamiennie z nazwą dekadentyzm, jednakże nie ma tak ujemnego sensu jak poprzedni.

Leave a Reply

Reklamy
    System reklamy Test
Kategorie Witryny
Reklamy