Literatura i sztuka

W enuncjacjach teoretycznych naturalistów nie znika fascynacja nauką i naukowością. Główny teoretyk tego prądu, Emil Zola, w swoim studium zatytułowanym Romans eksperymentalny (1880) powołuje się również na autorytet nauki, domagając się od powieści, by przedstawiała prawdy o walorze naukowym, a od powieściopisarza, by zbierał do niej materiały tak, jak uczony gromadzi je do swych prac. Natur aliści pozostają również pod przemożnym wpływem autorytetu przyrodoznawstwa, uznanego za koronę nauk, i pod wpływem metodologii wypracowanej przez przyrodoznawstwo. Decydujący wpływ na karierę nauk przyrodniczych wywarło wtedy szereg odkryć o podstawowym znaczeniu dla fizjologii, bakteriologii i dla genetyki.

Autorytetem szczególnie wielkim cieszył się Karol Darwin jako twórca teorii ewolucji gatunków (O pochodzeniu człowieka i O doborze płciowym, 1871) jest to także epoka Kocha (1880 – odkrycie prątka) oraz wybitnych psychiatrów podporządkowujących psychikę ludzką fizjologii. Człowiek to, zdaniem Darwina i jego zwolenników, cząstka przyrody, podporządkowana tym samym prawom, które rządzą jej całokształtem, i życie ludzkie we wszystkich swych aspektach powinno być rozpatrywane jako wersja egzystencji podległej zespołowi praw takich samych, jak w wypadku funkcjonowania innych organizmów żywych. Inaczej mówiąc, człowiek jest zdeterminowany swoją przynależnością do świata przyrody, zdeterminowany prawami, które nim rządzą.

Literatura i sztuka eksponują właśnie przede wszystkim ten aspekt ludzkiej kondycji: prawo wałki o byt, fizjologiczne uwarunkowanie procesów psychicznych, dziedziczność cech, ścisły związek człowieka z jego naturalnym środowiskiem, analogię egzystencji ludzkiej z egzystencjami zwierzęcymi itd. Ale błędem byłoby ograniczenie przemian, jakie pociągnął za sobą przełom naturalistyczny w literaturze, tylko do interpretacji istoty ludzkiego losu.

Leave a Reply

Reklamy
    System reklamy Test
Kategorie Witryny
Reklamy