Metody projektowania takich struktur

Istnieją, jak wiemy, różne metody projektowania takich struktur. Najbardziej jednak narzuca się przeświadczenie, że ich spójność, a zarazem odrębność na tle dziejów, daje się najlepiej rozpoznać poprzez uchwycenie pewnych niepowtarzalnych zespołów ideowo-stylowych sprowadzających się do wyobrażeń o tym, co w człowieczeństwie jest najważniejsze i najcenniejsze, czyli poprzez rozumienie wartości człowieczeństwa. Czym zatem jest człowieczeństwo w swojej istocie, a więc równocześnie, jakie pierwiastki życia i świadomości zasługują na preferencję, jakie idee i wartości są najważniejsze i dlaczego są najważniejsze – oto pytania, na które każda formacja odpowiada inaczej. A co bardzo istotne, odpowiada w każdej dziedzinie twórczości podobnie, jakby „tak samo”, chociaż artykułuje to swoiście, poprzez inne tworzywo, poprzez inne sposoby wyrazu. Ale ta swoistość każdego sposobu artykulacji zawiera jakąś wspólną tendencję ujawniającą się w koncepcji człowieka. Z tym się bezpośrednio wiążą dające się uchwycić upodobania estetyczne, analogie i podobieństwa stylowe piśmiennictwa, sztuki, kultury mate-rialnej, owo wciąż tajemnicze podobieństwo gustów, które pozwala mówić o dominancie stylowej, charakterystycznej dla każdej wielkiej formacji w dziejach kultury.

Wiemy od badaczy, że w tej wymianie upodobań w toku dziejów można dostrzec jakąś powtarzalność i byli nawet uczeni, myślę o Julianie Krzyżanowskim i jego słynnej pracy Barok na tle prądów romantycznych (1937), którzy próbowali powtarzalność tę uchwycić przy pomocy wykresu matematycznego. A w każdym razie wymiana ta stawała się główną przesłanką dla periodyzacji dziejów literatury pięknej. Opierając się na niej, konstruujemy historię, próbujemy zrozumieć prawa jej rozwoju.

Otóż wskazane wcześniej wątpliwości, czy dwudziestolecie międzywojenne pozwala się wyodrębnić jako epoka literacka, rodzą się właśnie

Leave a Reply

Reklamy
Kategorie Witryny
Reklamy