Młoda Polska

Nazwa okresu i czas jego trwania. Ekspansja wielkich wynalazków technicznych na przełomie XIX i XX wieku, rewolucjonizujących przemysł i życie codzienne, ogromny rozwój nauk przyrodniczych, upowszechnienie się cywilizacji zurbanizowanej, aktywność nowych sił społecznych, a równocześnie kryzys pozytywistycznej kultury – wszystkie te czynniki wpłynęły na ukształtowanie odrębnej świadomości młodego pokolenia. Odrębność ta zaznaczyła się szczególnie w sferze duchowej, albowiem osiągnięcia techniczne lansujące konsumpcyjny model życia wywołały w tej dziedzinie pewną próżnię i niezadowolenie. Toteż dochodzące do głosu w kulturze europejskiej nowe pokolenie starało się wyraźnie odseparować od swoich ojców-pozytywistów, a znaną również w poprzednich okresach opozycję: „starzy”-„młodzi” zarysowało jeszcze dobitniej. Zjawisko to uwidoczniło się w poszczególnych krajach przyjęciem przez nowe pokolenia znamiennych samookreśleń: Młoda Belgia, Młoda Francja, Młode Niemcy, Młoda Skandynawia. Na ich podobieństwo przyjął się i u nas termin – nie od razu i nie bez dyskusji – Młoda Polska na oznaczenie literatury lat 1890-1918.

Choć termin ten. był parokrotnie używany w epizodycznych wypowiedziach w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku, to jednakże programowego charakteru nabrał dopiero w roku 1898, gdy pod takim tytułem Artur Górski (występujący pod pseudonimem Quasimodo) zaczął ogłaszać na łamach krakowskiego pisma „Życie” cykl artykułów potraktowanych potem jako manifest nowego pokolenia literackiego. Wprawdzie Młoda Polska początkowo była nazwą lokalną, określała bowiem krakowskie środowisko artystyczne skupione wokół wspomnianego pisma, ale z biegiem lat zaczęła się upowszechniać, bo właśnie Kraków wyrósł na stolicę polskiej myśli modernistycznej. A poza tym była bardzo wygodna, mogła bowiem nie tylko określić nowe kulturowe pokolenie, ale i objąć całą różnorodność kierunków artystycznych i ideowych postaw cechujących ten okres.

Literaturę przełomu wieków określa się jeszcze do dziś innymi równoważnymi i wymiennymi nazwami: modernizm, neoromantyzm, symbolizm, impresjonizm i dekadentyzm. Ponieważ każdy z tych terminów ma uzasadnienie, choć wnosi odmienne ideowo-artystyczne jakości, które w dodatku często się nawzajem przenikają i tworzą w sumie skomplikowaną kulturową różnorodność – trzeba je pokrótce omówić osobno.

Leave a Reply

Reklamy
    System reklamy Test
Kategorie Witryny
Reklamy