Norwidowska koncepcja sztuki

Norwidowska koncepcja sztuki łączy dwa jej aspekty: idealny – jest ona pięknem wcielonym w kształt dzięki miłości i praktycz- n y, który mówi o współczynniku pracy, rzemiosła i umiejętności w sztuce. Artysta to kapłan-profeta objawiający prawdę o sztuce i szukający do niej klucza. Jego zadaniem jest zbliżenie sztuki do ludzi (jedno z możliwych znaczeń finału Fortepianu Szopena: „ideał sięgnął bruku!”), do współczesnych i przyszłych pokoleń. Ideałem artysty był dlań Chopin, który wcielił „od zenitu wszechdoskonałości dziejów” polskość w swoją muzykę, podnosząc pierwiastki ludowe na wyżyny artyzmu („Polska przemienionych kołodziejów”), ale doskonałym artystą jest także odpowiadający na potrzeby rzeczywistości rzemieślnik, dla którego sztuka jest wynikiem doświadczenia życiowego i wewnętrznej potrzeby: „I stąd najlepszym prosty lud poetą, co nuci z dłońmi ziemią brązowemi […] i stąd najlepszym Cezar historykiem, który dyktował z konia – nie przy biurze – i Michał Anioł, co sam kuł w marmurze” (Promethidion).

Rygorystycznie wysokim wymaganiom artystycznym Norwida towarzyszy filozoficzna forma jego utworów, celowo trudna i „chropawa”, z charakterystycznym słownictwem opartym na własnej fantazji etymologicznej, z emocjonalizmem wpisanym w system pauz, przemilczeń i pytań, z realizacją założeń ironii. Dochodzi ona do głosu nie tylko w wierszach i dramatach (Pierścień wielkiej damy), lecz także w nowelach tzw. rzymskich (Ad leones), gdzie ostro rysuje się opozycja sztuki pojętej jako posłannictwo i sztuki-towaru, celna diagnoza socjologicznego i ekonomicznego położenia artystów w połowie XIX wieku. Norwid tworzył obok krótkich form gnomicznych także poematy filozoficzno- -fantastyczne (Assunta, Quidam) realizujące zasadę dużej formy poetyckiej, która jest typowo romantyczną całością złożoną z fragmentów.

Ocena okresu. Dorobek myślowy i artystyczny romantyzmu jest w kulturze współczesnej żywy i nieustannie obecny. Romantyczność jako postawa antyklasyczna – oznaczająca bunt przeciw normom, prze- korę antytradycjonalistyczną i wyzwolenie artystycznej ekspresji – jest stale na nowo podejmowaną tendencją późniejszej sztuki. Programowość wystąpień romantycznych i batalie między „starą” a „młodą” estetyką wytworzyły określony styl „zmiany warty” kolejnych pokoleń artystów i uformowały zjawisko awangardy w sztuce.

Leave a Reply

Reklamy
    System reklamy Test
Kategorie Witryny
Reklamy