Podstawowa konsekwencja społeczna

Podstawową konsekwencją społeczną kryzysu ekonomicznego ziemiaństwa było kształtowanie się inteligencji pochodzenia szlacheckiego, a więc tej grupy społecznej, która przez wiele lat miała tworzyć kulturę narodu (np. wśród literatów pokolenia po 1864 roku 50% pochodziło ze szlachty). Trzeba tu stwierdzić, że fakt, iż polska inteligencja w dużym procencie wywodziła się ze szlachty, a nie z mieszczaństwa, stanowił wielu specyficznych właściwościach polskiego społeczeństwa. Wymieńmy jedną z nich: tradycja ziemiańska urabiała mentalność polskiej inteligencji, mimo że od dawna nie miała ona związku z ziemią. Widać to w literaturze, w kodeksie obyczajowym, w kulcie określonych tradycji

Read the rest of this entry »

Praca od podstaw

Praca od podstaw była zakrojona na szeroką skalę. Należało więc podnieść poziom ogólnej oświaty tych zaniedbanych warstw społecznych, należało pracować nad ich narodową i społeczną świadomością, nale^ żało wreszcie zmienić stosunek społeczeństwa do tych warstw, które do tej pory traktowane były jako „niższe”, a więc rzekomo nie odgrywające istotnej roli w życiu społeczeństwa. Równało się to konieczności przebudowy sposobu pojmowania społecznej roli i funkcji pracy w ogóle, a pracy tak zwanej codziennej, nieefektownej, w szczególności. Notabene propaganda szacunku dla codziennej pracy, tej szarej i zwykłej, była połączona z kolejną próbą przeciwstawienia się romantycznej tradycji, głównie zaś tej, która mocno zakorzeniła w społecznej opinii kult dla wysiłku indywidualnego, heroicznego, dla indywidualnych czynów niezwykłych, nadludzkich. Działalność wychowawcza pozytywistów zmierzała do wpojenia w społeczeństwo przekonania, że liczą się przede wszystkim czyny i dokonania małe, codzienne, sumujące się jednak w wielkie, pod warunkiem, że są systematyczne i długofalowe. Pozytywiści polemizowali z uwielbieniem dla herosów na rzecz szacunku dla mrówczego wysiłku tych wszystkich, którzy w nieefektownym trudzie kształtują codzienność i stwarzają mocne podwaliny pod przyszłość.

Read the rest of this entry »

Litwa

Litwa została przyłączona do Rosji, a rządy Murawiewa charakteryzowały się tam szczególnym okrucieństwem i bezwzględnością. Dobra tych, którzy brali udział w powstaniu, były konfiskowane, całe zaścianki szlacheckie niszczone, palone, mieszkańcy zsyłani na Sybir. Ci, którym nie udowodniono udziału w powstaniu, ale których o to podejrzewano, zostali zmuszeni do sprzedania Rosjanom swoich majątków w ciągu dwóch lat. Kraj obłożono wysokimi kontrybucjami.

Read the rest of this entry »

Polityka Bismarcka

Polityka Bismarcka spowodowała, że cały wysiłek społeczeństwa polskiego w zaborze pruskim skupił się na obronie stanu posiadania i na obronie – by tak rzec – biologicznej substancji narodowej. Okoliczność ta tłumaczy nikły udział Poznańskiego w sporach ideowych lat siedemdziesiątych i w kształtowaniu się oblicza tak zwanego pozytywizmu.

Przypominane tu fakty dotyczące dziejów Polski po roku 1864 dowodzą, że załamanie się powstania styczniowego i następujący po nim okres miały przełomowe znaczenie dla życia całego narodu ze względu na rozmiary klęski i na charakter oraz zasięg represji, wreszcie ze względu na rodzaj i głębię przemian.

Read the rest of this entry »

Symbolizm

Symbolizm to nie tylko technika twórcza, ale także zasada ideowa. Jego twórcy głosili tezę, że celem poezji jest poznanie idei, tajemnicy bytu. Świat zmysłowy traktowali jako odzwierciedlenie rzeczywistości idealnej. Piękno miało być obrazem świata idei, absolutu, toteż pisarze mieli go odsłaniać za pomocą symboli właśnie. Wiązał się zatem symbolizm z filozofią idealistyczną.

Read the rest of this entry »

Kategorie Witryny
Reklamy