Po burzliwym okresie programowym

Z drugiej strony w nową fazę wchodzi rewolucja nowatorów artystycznych. Po burzliwym okresie programowym, któremu towarzyszyły równie burzliwe dyskusje literacko-estetyczne, rewolucja ta przycichła, kończą się lata czasopism programowych i jednodniówek, po książkach czołowych dyskutantów tych programów (Tadeusz Peiper Tędy, 1930, Karol Irzykowski Walka o treść, 1929) dążenia nowatorów manifestują się raczej poprzez praktykę poetycką i, co nie jest bez znaczenia, przesuwają się zainteresowania gatunkowe takich wybitnych poetów, jak Tadeusz Peiper, Adam Ważyk czy Anatol Stern.

Zwrot wszakże w całej poezji polskiej w tych latach miał znacznie szerszy charakter. „Przemiany poezji w drugiej połowie lat dwudziestych – pisze Jerzy Kwiatkowski – dokonują się głównie w dwóch kierunkach. Jeden z nich to zwrot ku klasycyzmowi, drugi – to zwrot ku poezji społecznej.” A w innym miejscu tej samej pracy pisze krytyk: „Zwróciliśmy już uwagę na dwie osie przesuwania się dominant […] Jedna z nich, to oś: indywidualizm – zaangażowanie społecąne, druga, to oś: poezja eksperymentu – tendencje klasycystyczne. A oto dalsze wymiany dominant, następne pary przeciwieństw współtworzących opozycję między pierwszym a drugim modelem poezji dwudziestolecia. Arty- stostwo – poezja postaw moralnych. Sensualizm – «metafizyczność». Progresywizm – katastrofizm. Europeizm – rodzimość. Czas historyczny – czas mityczny. Cywilizacja – natura. Pejzaż miasta – pejzaż wsi. Wreszcie, jeśli chodzi o ogólną atmosferę filozoficzną, na plan pierwszy wysuwa się antynomia: racjonalizm – irracjonalizm jeśli chodzi o atmosferę emocjonalną, przypomnieć trzeba, często powtarzaną za Kazimierzem Wyką, sugestywną formułę metaforyczną: tonacja jasna – tonacja ciemna”.

Leave a Reply

Reklamy
Kategorie Witryny