Pozytywizm

(Pozytywizm), był na dodatek „[…] programem zrodzonym z wielu kompromisów i wielu złudzeń. Szukał drogi pośredniej między konspiracją i powstaniem zbrojnym a rezygnacją z walki, czasem nawet samobójstwem narodowym, drogi pośredniej między romantyczną, idealistyczną koncepcją narodu istniejącego ponad politycznymi granicami a pozytywistyczną koncepcją społeczeństwa-organizmu, szukał wreszcie drogi pośredniej między dążeniem do względnej stabilizacji, koniecznej dla zdrowia narodu, który przeżył taką straszną klęskę, a dążeniem do udoskonalenia życia, do zmian w stosunkach uznanych za złe, domagające się reformy”. Nie zapominajmy bowiem, że program pozytywizmu polskiego był konstruowany w sytuacji politycznej niewoli, w sytuacji absolutnie nienormalnej: rozbicia narodu między trzy organizmy państwowe państw zaborczych. Tłumaczy to bez reszty konieczność charakteryzowanych przez Kulczycką-Saloni kompromisów w strukturze programu pozytywistycznego.

Miejsce i rola literatury i sztuki w programie polskiego pozytywizmu. Skrajnie utylitarystyczna postawa filozoficzna pozytywizmu zachodnioeuropejskiego powodowała, że na przykład Comte sądził, iż rola literatury ogranicza się do wczesnego stadium w rozwoju społeczeństwa, zaś w stadium pełnego rozwoju stanie się zbędna. Pozytywizm polski nie zaaprobował tego skrajnego stanowiska być może także dlatego, że tworzenie literatury w warunkach narodowej niewoli i braku powołanych do tego instytucji było jednym z nielicznych sposobów aktywizacji społeczeństwa, pracy wychowawczej, kształtowania nowego oblicza narodu.

Leave a Reply

Kategorie Witryny