Programy literackie

Toteż w marzeniach wymienionych ideologów jawiła się Polska jako naród wielki, choć na razie bez politycznego terytorium, wielki, bo realizujący na co dzień ideę nadczłowieczeństwa w dziedzinie ducha jego misją w Europie miało być wniesienie nowych wartości kulturalnych i objęcie przywództwa nad wszystkimi plemionami słowiańskimi. Te założenia stanowiły podstawę polskiego neomesjanizmu.

Z surową krytyką Młodej Polski za jej fałszywe rozumienie romantyzmu wystąpił Stanisław Brzozowski. W licznych swych pracach, a szczególnie w dwóch – Kultura i życie (1907) i Legenda Młodej Polski (1909) – dowodził, iż polska filozofia romantyczna ukształtowała się z dala od rzeczywistości kraju, na emigracji, była więc w dużej mierze koncepcją sztuczną, budowała Polskę ducha w oderwaniu od konkretnej problematyki życia. Toteż głoszenie przesadnego kultu ducha przez modernistów, błądzenie w sferach metafizyki oraz trwanie przez nich w romantycznej ułudzie i bierności mogło przynieść krajowi tylko duże szkody. Autor Legendy Młodej Polski nawoływał więc, aby przejmować do współczesnej etyki narodowej wyłącznie zdrowe i aktualne ideały romantyzmu, głosił filozofię czynu, a więc zasadę różnorakiej i konkretnej pracy dla narodu, bowiem stawianie tylko na byt duchowy – to jeszcze za mało. Wystąpienie Brzozowskiego było generalnym atakiem na filozofię Młodej Polski.

Programy literackie. Młoda Polska jest okresem niemal nieustannych dyskusji i polemik literackich, jakich jeszcze dotąd nie było. Był to do- datkowy objaw kryzysu dotychczasowych wartości, wyraz istniejącej opozycji: starzy – młodzi, przejaw niezadowolenia z istniejącej sytuacji w literaturze oraz gorączkowego poszukiwania nowych idei. Dyskusje toczyły się przeważnie wśród nowego pokolenia i koncentrowały się bardziej na problemach ideowych niż na sprawach warsztatowo-formalnych, dotyczyły kwestii zasadniczych dla literatury, jak jej podmiotu i funkcji w społeczeństwie, roli pisarzy, sensu życia w świetle nowych koncepcji filozoficznych oraz stosunku pisarzy do rodzimych tradycji i europejskich tendencji artystycznych.

Leave a Reply

Kategorie Witryny