Teoria o organicznym charakterze społeczeństwa

Rzeczywistość zaś dowodziła, że pod względem rozwoju społecznego i gospodarczego kraj był w stosunku do Europy ogromnie zacofany. Ewolucjonizm i organicyzm pozwoliły sformułować teorię optymistyczną, w myśl której możliwi będzie zorganizowanie takiego społeczeństwa, które w szybkim tempie odrobi straty dzielące je od społeczeństw lepiej rozwiniętych. Bolesław Prus pisał w swoim Szkicu programu w warunkach obecnego rozwoju społeczeństwa (1883):

„Jak w organizmie roślinnym i zwierzęcym, tak i w społecznym widzimy podział pracy między różne organy, wzajemne wspieranie się tych organów (np. rolnik karmi krawca i szewca, a oni go odziewają), wzajemną zależność organów (np. gdy ubożeje rolnik, ubożeje rzemieślnik). Jak organizm zwierzęcy i roślinny składa się z mniejszych organizmów, to jest komórek prostych i złożonych, tak i społeczeństwo składa się z organizmów mniejszych, tj. z ludzi, spółek, instytucji [•••]”• Na tej podstawie przechodził Prus do wniosków praktycznych. „Historia – pisał – jest najlepszą wskazówką, że tylko te społeczeństwa są zdrowe, w których żadna klasa nie jest zaniedbana i żadna nie rozwija się kosztem innej”. Naród jest tym szczęśliwszy, im więcej składających się nań jednostek jest zadowolonych. Jest tym doskonalszy, im więcej posiada organów działających harmonijnie, tym użyteczniejszy dla innych, im bardziej się przyczynia do rozwoju swych członków.

Teoria o organicznym charakterze społeczeństwa stanowiła przede wszystkim argument przeciwko klasie, którą uznano za pasożytniczą i egoistyczną, to znaczy przeciwko szlachcie i ziemiaństwu, uzurpującym sobie przywileje do przewodzenia społeczeństwu na podstawie zasług, które dawno minęły i nie były potwierdzane współcześnie rolą i udziałem szlachty w życiu narodu.

Leave a Reply

Reklamy
    System reklamy Test
Kategorie Witryny
Reklamy