Tto społeczno-polityczne i kulturalne

Tto społeczno-polityczne i kulturalne. Modernistyczne pokolenie rozumiało, że byt narodowy został poważnie zagrożony, toteż naczelnym zadaniem stało się jego ratowanie. Trzeba to było rozpocząć zarówno na forum europejskim, na którym już wykreślono sprawę polską z rejestru problemów politycznych, jak również wszcząć skuteczną kontrakcję w poszczególnych zaborach przeciwko brutalnej polityce prowadzonej przez obce rządy wobec naszego narodu. Trzeba było w końcu uderzyć mocno w pozytywistyczną ideologię, degenerującą świadomość polityczną.

Najtrudniejsza sytuacja panowała w zaborze rosyjskim i pruskim. W Królestwie, pomimo rozwiniętego przemysłu oraz istnienia zorganizowanej klasy robotniczej, nękającej raz po raz fabrykantów strajkami, pomimo dużych skupisk inteligencji w Warszawie i Wilnie, mimo działalności ważnych instytucji i wzmożonego ruchu wydawniczego – panowała pod koniec XIX wieku ideowa stagnacja. Spowodował ją i zacofany ustrój, i skierowanie energii społecznej ku pozytywistycznym interesom, i policyjny system rządów carskich. Na polityczne represje działacze narodowi odpowiadali kontrakcją. Carat rusyfikował szkoły wszystkich szczebli, wobec tego zakładano społeczne uczelnie – Uniwersytet Latający czy Uniwersytet Ludowy powstawały prywatne gimnazja, a po rewolucji 1905 roku Polska Macierz Szkolna założyła aż 800 szkół oraz 600 bibliotek i czytelni. Nie było co prawda w stolicy warunków do powołania tak dużych i świetnie działających instytucji, jak krakowska Akademia Umiejętności czy lwowskie Ossolineum, powstało za to kilka mniejszych towarzystw naukowych w Warszawie, w Wilnie i w Płocku.

Leave a Reply

Reklamy
Kategorie Witryny
Reklamy