Twierdzenie Sienkiewicza

W początkowej fazie pełnego i bezkrytycznego entuzjazmu wobec tak pojętej roli literatury zaciera się w świadomości jej twórców specyfika dzieła literackiego jako dzieła artystycznego. Młody Sienkiewicz, jeszcze wtedy entuzjasta programu pozytywistycznego, pisząc recenzję z Pana Graby Elizy Orzeszkowej, tak formułował swoje komplementy pod adresem tego utworu („Wieniec” 1872 nr 85-87): Dzieło Orzeszkowej jest gatunkiem pośrednim między twórczością artystyczną a twórczością społecznonaukową. „Niepodobna nie przyznać, że dzisiejsza zwłaszcza powieść, jeżeli z jednej strony zachowuje artystyczną formę, to z drugiej, służąc pewnym celom niekoniecznie artystycznej natury, występując jako środek działania na umysły ludzkie, podnosząc często bardzo poważnie najwyższe kwestie społeczne, dotykając najżywotniejszych zagadnień, chyli się stanowczo ku ściślejszej dziedzinie społecznej. Wypada z tego, że powieść tendencyjną można uważać niejako za broszurę artystycznej formie, dowodzącą pewnych zasad w sposób plastyczny, to jest na przykładach z życia wziętych”.

Twierdzenie Sienkiewicza stawia właściwie jednoznacznie znak równości między dziełem publicystycznym, naukowym a dziełem literackim, zwracając uwagę jedynie na różne środki, którymi posługuje się publicysta, uczony i pisarz.

Leave a Reply

Kategorie Witryny
Reklamy