Ugrupowania tzw. „czerwonych” czy też „przedburzowców”

Nie można wreszcie pominąć milczeniem roli ugrupowania tzw. „czerwonych” czy też „przedburzowców” działających w Krakowie przed powstaniem styczniowym. (W skład tego ugrupowania wchodzili: Józef Szujski, Alfred Szczepański, Edward Lubowski, Jan Kanty Turski, Parys Filippi, Adam Bełcikowski, Kazimierz Chłędowski, Ludwik Gumplowicz, Ludwik Kubala, Jan Matejko, Artur Grottger, Walery Gadomski, Władysław Żeleński, Franciszek Wyspiański).

Reprezentowali oni radykalną postawę demokratyczną, uważali, że konieczne jest zrównanie stanów wobec prawa, głosili hasło solidarności wszystkich klas społecznych, potępiali samochwalstwo narodowe i brak wytrwałości w podejmowaniu zadań. Mesjanizm uważali za „ołów na czyny”. Ten zespół poglądów rzutował na sposób, w jaki pojmowali oni zadania literatury. Preferowali więc epikę, szczególnie powieść, która powinna była stać się współczesną epopeją. Chcieli tworzyć powieść realistyczną, służącą wyrazistej tezie ideowej. Pisał o tym na przykład L. Ta- tomir w artykule Z dziejów literatury XIX wieku („Czytelnia dla Młodzieży” 1860 nr 6-9, 11, 13-14), pisał w podobnym tonie także Michał Bałucki: w roku 1865 ukazała się jego recenzja poświęcona Wielkim początkom Jana Kantego Turskiego. Czytamy tam między innymi (Przegląd piśmiennictwa. „Tygodnik Ilustrowany” 1865 nr 297): ,,[…] każdy biorący pióro do ręki powinien zapytać się siebie samego: po co pisze. Bo jeżeli nie może powiedzieć ludziom nic nowego, jeżeli po przeczytaniu jego powieści nie zostanie w duszy czytelnika nic prócz kilku pogmatwanych, zawiłych intryg, kilku efektownych sytuacji, lub, co gorsze, gorzki osad rozczarowania, ironii, to lepiej niech rzuci pióro zawczasu – jego milczenie policzy mu się za zasługę […]”.

One Response to “Ugrupowania tzw. „czerwonych” czy też „przedburzowców””

Leave a Reply

Reklamy
Kategorie Witryny
Reklamy