W dwudziestoleciu międzywojennym

Ten zespół problemów społeczno-literackich tworzy główny może nurt intelektualny literatury okresu, mimo że nie był on jeszcze w owych latach wyrażany dyskursywnie. Z niego bowiem wyrasta z kolei tendencja przeciwstawna: rozumienie przemian na rzecz demokracji, zjawienia się i rozwoju pierwiastków masowości w kulturze, rosnącej dominacji tych pierwiastków – jako zapowiedzi kryzysu wartości jako takich. Doświadczeniem szczytowym dla tego wielkiego sporu stanie się dopiero druga wojna światowa i dopiero wtedy wejdzie on, jako motyw już uświadomiony, do twórczości pisarzy. Dopiero wtedy pojęcia katastrofy kultury i katastrofizmu znajdą swoją literacką realizację uzasadnioną praktyką historii. Pisarze międzywojnia wzięli w tym sporze żywiołowy, choć na ogół nie uświadomiony udział i jako całość literatura okresu opowiedziała się na rzecz demokratyzacji kultury, w procesie tym odnalazła dla siebie bogato owocującą utworami szansę rozwojową w tym sensie powiedzieć można, że skamandryci i Awangarda podają ręce pisarzom rewolucyjnym i prozaikom takim, jak Dąbrowska czy nawet Schulz, takim grupom literackim, jak Kwadryga czy Przedmieście.

W dwudziestoleciu międzywojennym opór przeciw demokracji i uma- sowieniu kultury przejawiał się tylko sporadycznie i w zasadzie tylko w ujęciach filozoficznych (Florian Znaniecki: Upadek cywilizacji zachodniej, 1921, niektóre studia Mariana Zdziechowskiego). Dodajmy, że opór ten miał swoich wybitnych wyrazicieli w filozofii europejskiej, jak Mikołaj Bierdiajew czy José Ortega y Gasset.

Leave a Reply

Kategorie Witryny
Reklamy