W latach sześćdziesiątych XIX stulecia

W latach sześćdziesiątych XIX stulecia przychodzi na świat pokolenie, które uzyskuje intelektualną dojrzałość mniej więcej około roku 1890. Pokolenie to przejmuje w spadku po swych rodzicach właściwie przede wszystkim rozczarowanie i niewiarę, dramatyczną świadomość, że ideały, o które walczyli twórcy pozytywizmu, zostały w sposób nieubłagany zakwestionowane w wyniku konfrontacji z życiem. Rok 1891 to rok trzech debiutów: Tetmajera, Niemojewskiego i Nowickiego. Spośród tej trójki Tetmajer stanie się poetą, który w sposób szczególnie wyrazisty i dramatyczny wypowie wszystkie wątpliwości dręczące pokolenie polskich pozytywistów, poczynając od lat osiemdziesiątych.

Powrócić tu wypada do tezy Markiewicza o dynamice rozwoju prądów literackich i stwierdzić, że kryzys literatury i światopoglądu pozytywistycznego, przypieczętowany wystąpieniami młodego pokolenia w latach dziewięćdziesiątych, nie oznacza bynajmniej definitywnego kresu żywotności tej doktryny i jej wyznawców. Trzeba przypomnieć, że Prus i Orzeszkowa, Świętochowski i Sienkiewicz znajdują się w pełni sił witalnych i twórczych, publikując często swe najlepsze dzieła właśnie na przełomie wieków.

Dorobek epoki pozytywizmu w Polsce. W swoim studium Literatura okresu pozytywizmu w perspektywie polskiej i światowej (Przekroje i zbliżenia) Henryk Markiewicz proponuje syntetyczną ocenę dokonań epoki Prusa, Orzeszkowej i Sienkiewicza. Wydaje się nie ulegać wątpliwości jedno: literatura tamtych czasów wzięła na siebie i spełniła niezwykle ciężki i odpowiedzialny obowiązek uzasadnienia prawa do istnienia narodu wykreślonego z mapy Europy.

Leave a Reply

Reklamy
Kategorie Witryny
Reklamy