Wyspiański

Na innych nieco, ale również romantycznych podstawach zbudo- wana jest historiozofia drugiego duchowego przywódcy narodu, Wyspiańskiego, burząca chore mity, a ożywiająca zdrowe społeczne siły, zdolne do zrozumienia prawdy tak mocno wyrażonej w Weselu, że „Polska to jest wielka rzecz”.

Wokół tych dwóch pisarzy skrystalizował się główny zrąb literatury patriotycznie zaangażowanej. Obaj też starali się uświadomić narodowi prawdę, że powodzenie walki narodowowyzwoleńczej zależeć będzie od rozumnego rozwiązania problemów społecznych.

Wyodrębnia się również jako samodzielna siła polityczna ruch ludowy. W 1895 roku powstało w Rzeszowie Stronnictwo Ludowe, kierowane przez ks. Stanisława Stojałowskiego i Jana Stapińskiego. Chłopstwo radykalizuje się jako klasa, a w literaturze młodopolskiej staje się niemal głównym bohaterem, zwłaszcza że z tej warstwy wywodzili się tej rangi pisarze, co Kasprowicz, Orkan, a poniekąd i Reymont. Prezentuje się bohaterów chłopskich w utworach już nie tylko jako istoty krzywdzone i ciemne, jak to czynili pozytywiści, ale jako jednostki o ciekawych i bujnych osobowościach (np. Na Skalnym Podhalu Tetmajera czy Chłopi Reymonta) oraz jako nosicieli bogatej rodzimej kultury. Stąd w zamiarach ideologów tego okresu przyszłe odrodzenie kraju miało się dokonać opierając się właśnie na kulturze ludowej i przy orężnym udziale chłopów dlatego też ukazuje się ich często w utworach jako patriotyczną i solidarną gromadę (Wesele Wyspiańskiego). Żeromski, choć wywodził się z warstwy szlacheckiej, zajął wobec niej krytyczne stanowisko, wartość klas na wsi ocenił obiektywnie, bo je osobiście poznał pracując jako guwerner po dworach, toteż z przekonaniem zanotował w swoich Dziennikach: „Z chłopów może być wszystko, ze szlachty nic a nic”.

Leave a Reply

Kategorie Witryny